Filteren
van 3
Van eensgezindheid naar reveil
…InleidingIn zijn geruchtmakende pamflet Bezwaren tegen den geest der eeuw bekritiseerde Isaäc da Costa in 1823 onder meer de ijver waarmee zijn tijdgenoten verenigingen met een of ander maatschappelijk doel oprichtten. Hij vroeg of ‘het geen afschuwlijk bygeloof [is], wanneer men, gelijk t…
Réveil van het volk
…Van Abraham Kuyper is lang beweerd dat hij de ‘kleine luyden’ in Nederland mobiliseerde en het orthodox-protestantse volksdeel heeft doen ontwaken. Kuyper zou de als achterlijk verachte orthodoxe protestanten tot ‘een samenhangend wetenschappelijk, religieus en politiek bewustzijn’ hebben gebrach…
Frits de Zwerver over kerk, politiek en piëtisme (1945)
…Na de Tweede Wereldoorlog legden velen hun herinneringen aan deze tijd vast. Onder hen waren ook predikanten, die van de gelegenheid gebruik maakten om ook in geestelijk opzicht een soort balans op te maken. Als zodanig kan allereerst worden genoemd de gereformeerde predikant J. Overduin, die ter…
Een roomse blik op het Nederlandse protestantisme in 1900
… De verhouding tussen protestant en katholiek heeft in de tweede helft van de negentiende eeuw steeds iets ambivalents gehad. Aan de ene kant woedde er een ondergronds gevecht over Nederland als ‘protestantse natie’. De April-beweging van 1853 was daar een opvallend teken van: een antipap…
Fides Quaerit Intellectum:‘Het geloof zoekt te verstaan’
…InleidingFides Quaerit Intellectum: ‘Het geloof zoekt te verstaan’. Het studentencorps van de Theologische School te Kampen met deze Latijnse naam heeft nogal wat afgezocht. De studenten van de Afscheiding hielden zich vanaf 1863 bezig met zaken als literatuur, recitatie, drama, muziek, gy…
Het Réveil als splijtzwam in de predikantenkring (1844-1870)
…De eerste provinciale predikantenvereniging verdachtOp 31 mei 1844 werd in Leeuwarden door veertien predikanten de eerste provinciale predikantenvereniging in het vaderland opgericht.1 Voorzover na te gaan waren ze daarmee de vierde beroepsgroep in Nederland die zich organiseerde. In 1830 …
Een eeuw vol gezelligheid
…De vereniging Floris van Teylingen werd in 1861 opgericht met de viering van het Ontzet van Alkmaar als doelstelling. Wat we ons bij zo’n viering moeten voorstellen blijkt bijvoorbeeld uit het feestprogramma van 1864: 1. Opening door de voorzitter 2. Zingen van een gel…
Willem Hendrik Suringar als propagandist en intermediair van praktische filantropie
…InleidingWillem Hendrik Suringar (1790-1872) is het prototype van de verenigingsman uit de eerste helft van de negentiende eeuw. Achter de schrijftafel op het kantoor van zijn vader in Leeuwarden schreef hij niet alleen rekeningen en bestellingen, maar bereidde hij al in 1806 de ‘wetten’ v…
Boekbesprekingen
…¶ E.G. Arnold, Het genootschap Christo Sacrum te Delft. Privatisering van de godsdienst omstreeks 1800 Verloren, Hilversum 2003, 368 pag., isbn 90-70403-51-X. EUR. 30,00.¶ E.H. CosseeDeze goedverzorgde handelseditie van een Utrechtse dissertatie heeft tot onderwerp het godsdienstig …
De vereniging als nieuwe organisatievorm binnen het Nederlandse christendom
…De verbondenheid van kerk en staat was een van de belangrijkste kenmerken van het ancien regime. In vrijwel elk West-Europees land was sprake van een kerk die het recht en de macht van de staat legitimeerde. Daar stond tegenover dat de staat de betrokken kerk beschermde door haar eigendommen en i…
van 3
